Ψηφιακό Μουσείο Μακρονήσου. Μια διαδικτυακή αφήγηση και περιήγηση στις πιο σκοτεινές στιγμές της Ιστορίας
21:38 7/2/2017
- Πηγή: Huffington Post Greece
«Η ίδρυση και λειτουργία του στρατοπέδου της Μακρονήσου συνιστά τομή για τα μέχρι τότε δεδομένα: ένας τόπος ακατοίκητος θα "κατοικηθεί" αποκλειστικά από τους εξόριστους, πολίτες και οπλίτες, για την "αναμόρφωση" των οποίων θα εφαρμοστεί ένα πρωτοφανές σχέδιο προπαγάνδας, ψυχολογικού πολέμου και βασανισμού (σωματικού και ψυχικού)».
Αυτή είναι η πρώτη, εισαγωγή αναφορά που θα δει κανείς όταν επιλέξει να επισκεφθεί την ιστοσελίδα που φιλοξενεί το Ψηφιακό Μουσείο Μακρονήσου που είναι πλέον διαθέσιμο σε όσους ενδιαφέρονταν να γνωρίσουν μια από τις πιο σκοτεινές σελίδες της σύγχρονης ελληνικής
ιστορίας μέσα από ένα πλήθος πηγών και τεκμηρίων. Η δε ιστοσελίδα αποτελεί το αποτέλεσμα μια σύμπραξης του Αρχείων Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας και του Σπουδαστηρίου Νέου Ελληνισμού.
Ιδιαίτερα ενδιαφέρον για να κατανοήσει κανείς γιατί έγινε η επιλογή δημιουργίας αυτού του ψηφιακού Μουσείου είναι η απάντηση που δίνεται στην ίδια την ιστοσελίδα. Πέραν από την μικρή αναφορά που βρίσκουμε στην πρώτη σελίδα για το έτος τομή 1947 υπάρχουν και άλλες ιδιαιτερότητες σε αυτό το σχέδιο που είχε « δύο στόχους, έναν ομολογημένο, την επαναφορά των κρατουμένων στον "υγιή εθνικό κορμό", και έναν δεύτερο, ανομολόγητο: τη συντριβή τους, έτσι ώστε να καταστεί αδύνατον, όταν επιστρέψουν στα σπίτια τους, να συνεχίσουν την πολιτική δράση τους» όπως διαβάζουμε στην ιστοσελίδα.
«Οι βασικές ιδιαιτερότητες που ξεχωρίζουν τη Μακρόνησο από τους άλλους τόπους εξορίας στον ελληνικό χώρο –παλαιότερους, σύγχρονους και μεταγενέστερους– είναι:
α) Ο μεγάλος αριθμός εξορίστων, πολιτών και στρατιωτών. Δεν διαθέτουμε ακριβή αριθμητικά δεδομένα. Επίσημες πηγές (λ.χ. τα στοιχεία που δίνουν στη Βουλή, τον Ιούνιο και τον Ιούλιο του 1950, ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος και ο Γεώργιος Παπανδρέου) μιλάνε για 40.000 περίπου κρατούμενους, το διάστημα από τα μέσα του 1947 μέχρι τις αρχές του 1950, ενώ οι ίδιοι οι κρατούμενοι ανεβάζουν τον αριθμό σε πάνω από 100.000, για το συνολικό διάστημα λειτουργίας του στρατοπέδου (1947-1957).
β) Η έκταση και η ένταση των ατομικών και συλλογικών βασανιστηρίων. Ξεκινώντας από καψόνια και στερήσεις το 1947, πολύ γρήγορα το στρατόπεδο εξελίσσεται σε ένα σύστημα οργανωμένου βασανισμού, σωματικού και ψυχολογικού. Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι ο μηχανισμός καταπίεσης στελεχώνεται, σε μεγάλο βαθμό, από «ανανήψαντες», πρώην κρατούμενους.
γ) Το ότι το στρατόπεδο αποτελεί το μεγαλύτερο έμπεδο του Εθνικού Στρατού, τα χρόνια του Εμφυλίου. Ο περιορισμός στο νησί χιλιάδων «υπόπτων» νέων στερούσε από τον Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας (ΔΣΕ) μια μεγάλη δεξαμενή στρατολόγησης.
δ) Ο κεντρικός ρόλος τον οποίο καταλαμβάνει η Μακρόνησος στην κρατική προπαγάνδα. Το νησί επισκέπτονται το βασιλικό ζεύγος, υπουργοί, ανώτατοι στρατιωτικοί, ιεράρχες, καθηγητές πανεπιστημίου και διανοούμενοι, έλληνες και ξένοι δημοσιογράφοι, πρεσβευτές, οι οποίοι εκδηλώνουν τον ενθουσιασμό τους για το επιτελούμενο έργο. Ταυτόχρονα, πραγματοποιούνται παρελάσεις «ανανηψάντων» στην Αθήνα, μια μεγάλη έκθεση στο Ζάππειο, εκδόσεις κ.ά. Η Μακρόνησος αναγορεύεται, έτσι, σε εθνικό σύμβολο και πρότυπο για τον αντικομμουνιστικό αγώνα, με διεθνή εμβέλεια.
ε) Το γεγονός ότι όσο γίνονται γνωστά τα βασανιστήρια (διαδικασία που κορυφώνεται το 1950 με τη μεγάλη εκστρατεία της εφημερίδας Μάχη), η Μακρόνησος μετατρέπεται και σε εμβληματικό αρνητικό σύμβολο. Μετά τον Απρίλιο του 1950, με την άνοδο στην εξουσία της κεντρώας κυβέρνησης Πλαστήρα, η Μακρόνησος, σταδιακά, μετατρέπεται σε σύμβολο του ακραίου βασανισμού, σωματικού και ψυχικού («κολαστήριο», «νέο Νταχάου»), όχι μόνο στον αριστερό, αλλά ευρύτερα στον δημόσιο λόγο».
Πλήθος αρχειακού υλικού
Μέσα από τα πολυάριθμα τεκμήρια των ΑΣΚΙ (φωτογραφική συλλογή Νίκου Μάργαρη, αρχείο Σαράφη, αρχείο Μιχάλη και Λεωνίδα Κύρκου αρχείο ΕΔΑ, αρχείο ΚΚΕ κ.ά), μπορεί κάποιος να επισκεφθεί νοερά τις εγκαταστάσεις και τα κτίσματα των στρατοπέδων, να εξετάσει τις μαρτυρίες και τον προπαγανδιστικό λόγο, να καταδυθεί στους πολλαπλούς μηχανισμούς εγκλεισμού, απομόνωσης και ψυχολογικής βίας που υπέστησαν χιλιάδες άνθρωποι.
Το αρχειακό υλικό πλαισιώνουν επιστημονικές προσεγγίσεις και κείμενα από έγκριτους ιστορικούς που σκιαγραφούν την ιστορική εξέλιξη και φωτίζουν άγνωστες πτυχές της Μακρονήσου. Τέλος, ο επισκέπτης του ψηφιακού μουσείου μπορεί να αναζητήσει ονόματα, να περιηγηθεί στα διαδραστικά συμπληρωματικά εργαλεία και να ξεφυλλίσει σπάνιες εκδόσεις της εποχής από τη Βιβλιοθήκη των ΑΣΚΙ.
Τα κείμενα του Ψηφιακού Μουσείου Μακρονήσου υπογράφουν οι Πολυμέρης Βόγλης, ιστορικός, αναπληρωτής καθηγητής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Θανάσης Γάλλος, ιστορικός, Κατερίνα Γκίκα, αρχαιολόγος, Σπουδαστήριο Νέου Ελληνισμού, Άντα Κάπολα, ιστορικός, Βαγγέλης Καραμανωλάκης, ιστορικός, επίκουρος καθηγητής ΕΚΠΑ, Στρατής Μπουρνάζος, ιστορικός, Τάσος Σακελλαρόπουλος, ιστορικός, υπεύθυνος Ιστορικών Αρχείων Μουσείου Μπενάκη.
Αυτή είναι η πρώτη, εισαγωγή αναφορά που θα δει κανείς όταν επιλέξει να επισκεφθεί την ιστοσελίδα που φιλοξενεί το Ψηφιακό Μουσείο Μακρονήσου που είναι πλέον διαθέσιμο σε όσους ενδιαφέρονταν να γνωρίσουν μια από τις πιο σκοτεινές σελίδες της σύγχρονης ελληνικής
Ιδιαίτερα ενδιαφέρον για να κατανοήσει κανείς γιατί έγινε η επιλογή δημιουργίας αυτού του ψηφιακού Μουσείου είναι η απάντηση που δίνεται στην ίδια την ιστοσελίδα. Πέραν από την μικρή αναφορά που βρίσκουμε στην πρώτη σελίδα για το έτος τομή 1947 υπάρχουν και άλλες ιδιαιτερότητες σε αυτό το σχέδιο που είχε « δύο στόχους, έναν ομολογημένο, την επαναφορά των κρατουμένων στον "υγιή εθνικό κορμό", και έναν δεύτερο, ανομολόγητο: τη συντριβή τους, έτσι ώστε να καταστεί αδύνατον, όταν επιστρέψουν στα σπίτια τους, να συνεχίσουν την πολιτική δράση τους» όπως διαβάζουμε στην ιστοσελίδα.
«Οι βασικές ιδιαιτερότητες που ξεχωρίζουν τη Μακρόνησο από τους άλλους τόπους εξορίας στον ελληνικό χώρο –παλαιότερους, σύγχρονους και μεταγενέστερους– είναι:
α) Ο μεγάλος αριθμός εξορίστων, πολιτών και στρατιωτών. Δεν διαθέτουμε ακριβή αριθμητικά δεδομένα. Επίσημες πηγές (λ.χ. τα στοιχεία που δίνουν στη Βουλή, τον Ιούνιο και τον Ιούλιο του 1950, ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος και ο Γεώργιος Παπανδρέου) μιλάνε για 40.000 περίπου κρατούμενους, το διάστημα από τα μέσα του 1947 μέχρι τις αρχές του 1950, ενώ οι ίδιοι οι κρατούμενοι ανεβάζουν τον αριθμό σε πάνω από 100.000, για το συνολικό διάστημα λειτουργίας του στρατοπέδου (1947-1957).
β) Η έκταση και η ένταση των ατομικών και συλλογικών βασανιστηρίων. Ξεκινώντας από καψόνια και στερήσεις το 1947, πολύ γρήγορα το στρατόπεδο εξελίσσεται σε ένα σύστημα οργανωμένου βασανισμού, σωματικού και ψυχολογικού. Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι ο μηχανισμός καταπίεσης στελεχώνεται, σε μεγάλο βαθμό, από «ανανήψαντες», πρώην κρατούμενους.
γ) Το ότι το στρατόπεδο αποτελεί το μεγαλύτερο έμπεδο του Εθνικού Στρατού, τα χρόνια του Εμφυλίου. Ο περιορισμός στο νησί χιλιάδων «υπόπτων» νέων στερούσε από τον Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας (ΔΣΕ) μια μεγάλη δεξαμενή στρατολόγησης.
δ) Ο κεντρικός ρόλος τον οποίο καταλαμβάνει η Μακρόνησος στην κρατική προπαγάνδα. Το νησί επισκέπτονται το βασιλικό ζεύγος, υπουργοί, ανώτατοι στρατιωτικοί, ιεράρχες, καθηγητές πανεπιστημίου και διανοούμενοι, έλληνες και ξένοι δημοσιογράφοι, πρεσβευτές, οι οποίοι εκδηλώνουν τον ενθουσιασμό τους για το επιτελούμενο έργο. Ταυτόχρονα, πραγματοποιούνται παρελάσεις «ανανηψάντων» στην Αθήνα, μια μεγάλη έκθεση στο Ζάππειο, εκδόσεις κ.ά. Η Μακρόνησος αναγορεύεται, έτσι, σε εθνικό σύμβολο και πρότυπο για τον αντικομμουνιστικό αγώνα, με διεθνή εμβέλεια.
ε) Το γεγονός ότι όσο γίνονται γνωστά τα βασανιστήρια (διαδικασία που κορυφώνεται το 1950 με τη μεγάλη εκστρατεία της εφημερίδας Μάχη), η Μακρόνησος μετατρέπεται και σε εμβληματικό αρνητικό σύμβολο. Μετά τον Απρίλιο του 1950, με την άνοδο στην εξουσία της κεντρώας κυβέρνησης Πλαστήρα, η Μακρόνησος, σταδιακά, μετατρέπεται σε σύμβολο του ακραίου βασανισμού, σωματικού και ψυχικού («κολαστήριο», «νέο Νταχάου»), όχι μόνο στον αριστερό, αλλά ευρύτερα στον δημόσιο λόγο».
Πλήθος αρχειακού υλικού
Μέσα από τα πολυάριθμα τεκμήρια των ΑΣΚΙ (φωτογραφική συλλογή Νίκου Μάργαρη, αρχείο Σαράφη, αρχείο Μιχάλη και Λεωνίδα Κύρκου αρχείο ΕΔΑ, αρχείο ΚΚΕ κ.ά), μπορεί κάποιος να επισκεφθεί νοερά τις εγκαταστάσεις και τα κτίσματα των στρατοπέδων, να εξετάσει τις μαρτυρίες και τον προπαγανδιστικό λόγο, να καταδυθεί στους πολλαπλούς μηχανισμούς εγκλεισμού, απομόνωσης και ψυχολογικής βίας που υπέστησαν χιλιάδες άνθρωποι.
Το αρχειακό υλικό πλαισιώνουν επιστημονικές προσεγγίσεις και κείμενα από έγκριτους ιστορικούς που σκιαγραφούν την ιστορική εξέλιξη και φωτίζουν άγνωστες πτυχές της Μακρονήσου. Τέλος, ο επισκέπτης του ψηφιακού μουσείου μπορεί να αναζητήσει ονόματα, να περιηγηθεί στα διαδραστικά συμπληρωματικά εργαλεία και να ξεφυλλίσει σπάνιες εκδόσεις της εποχής από τη Βιβλιοθήκη των ΑΣΚΙ.
Τα κείμενα του Ψηφιακού Μουσείου Μακρονήσου υπογράφουν οι Πολυμέρης Βόγλης, ιστορικός, αναπληρωτής καθηγητής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Θανάσης Γάλλος, ιστορικός, Κατερίνα Γκίκα, αρχαιολόγος, Σπουδαστήριο Νέου Ελληνισμού, Άντα Κάπολα, ιστορικός, Βαγγέλης Καραμανωλάκης, ιστορικός, επίκουρος καθηγητής ΕΚΠΑ, Στρατής Μπουρνάζος, ιστορικός, Τάσος Σακελλαρόπουλος, ιστορικός, υπεύθυνος Ιστορικών Αρχείων Μουσείου Μπενάκη.
-- This feed and its contents are the property of The Huffington Post, and use is subject to our terms. It may be used for personal consumption, but may not be distributed on a website.
Keywords
αφηγηση, ψηφιακο, το νησι, huffington post, υγιή, δραση, βουλη, παπανδρεου, ελλαδα, δσε, υπουργοι, αθηνα, τεκμηρια, ασκι, εδα, ΚΚΕ, εκπα, feed, property, huffington, τεκμηρια αυτοκινητων 2011, τεκμηρια διαβιωσης 2011, στρατος, κυβερνηση εθνικης ενοτητας, σχεδιο αθηνα, εδα, εκπα, εργαλεια, ζαππειο, νησι, ονοματα, ασκι, βογλης, γεγονος, γινονται, δευτερο, διαστημα, δημοσιο, εγινε, εκθεση, εκστρατεια, εξελιξη, ετος, ζευγος, ιδια, ιδρυση, εκδοσεις, λειτουργια, λογο, μπενακη, σελιδες, σπιτια, σχεδιο, τασος, τομη, εθνικο, γκικα, huffington post, huffington, feed, κειμενα, πηγες, property, θανασης, υλικο
Τυχαία Θέματα
- Δημοφιλέστερες Ειδήσεις Κατηγορίας Ειδήσεις
- Σοκαριστικό: 17χρονη αθλήτρια υπέστη ανακοπή καρδιάς την ώρα του αγώνα και... [video]
- Ραγδαίες εξελίξεις με τα εξοπλιστικά
- Ηλιάκη στη Μενεγάκη: Χώρισα Ελένη, να το πούμε να τελειώνουμε!
- Το ξέσπασμα του Τσοχατζόπουλου στο Εφετείο: Με βασανίζετε
- Κορδελιό: Έτσι θα γίνει η εξουδετέρωσή της βόμβα...
- «Καταραμένε», σου χρωστάμε
- Σαρκοβόρα ρήμαξαν τα κοτέτσια στην Κοζάνη
- 17χρονη αθλήτρια έπαθε καρδιακή την ώρα του αγώνα (video)
- Δημοφιλέστερες Ειδήσεις Huffington Post Greece
- Όταν το αφεντικό έχει χιούμορ. Μια υπέροχη απάντηση σε έναν εργαζόμενο που υποκρίνεται τον άρρωστο
- Γιατί η Ρωσία αποποινικοποιεί την ενδοοικογενειακή βία
- Θεσσαλονίκη: Οριστικοποιήθηκε το σχέδιο για την εκκένωση της περιοχής όπου βρέθηκε η βόμβα
- Απομακρύνονται οι ποινές ισόβιας κάθειρξης για τους υπεύθυνους των εταιρειών ENERGA και HELLAS POWER
- Νέες αποκαλύψεις για τις απολαβές της συζύγου του Φρανσουά Φιγιόν
- Πρωτοφανής κρίση μεταξύ της Βουλής των Λόρδων και των Κοινοτήτων εξαιτίας της επίσκεψης Τραμπ στη Βρετανία
- Δραγασάκης: Συντρέχουν όλες οι προϋποθέσεις για την ολοκλήρωση του προγράμματος αλλά χωρίς νέα μέτρα
- Ραντεβού στην Αθήνα έδωσαν οι αγρότες. Πότε να τους περιμένουμε
- Κυβέρνηση: Να δημοσιοποιήσει τα «πόθεν-έσχες» ο κ. Μητσοτάκης
- Ψηφιακό Μουσείο Μακρονήσου. Μια διαδικτυακή αφήγηση και περιήγηση στις πιο σκοτεινές στιγμές της Ιστορίας

- Τελευταία Νέα Huffington Post Greece
- Ψηφιακό Μουσείο Μακρονήσου. Μια διαδικτυακή αφήγηση και περιήγηση στις πιο σκοτεινές στιγμές της Ιστορίας
- Μετατίθενται οι επαναληπτικές προαγωγικές και απολυτήριες εξετάσεις των ΓΕΛ από τον Σεπτέμβριο στον Ιούνιο
- Νέες αποκαλύψεις για τις απολαβές της συζύγου του Φρανσουά Φιγιόν
- Όταν το αφεντικό έχει χιούμορ. Μια υπέροχη απάντηση σε έναν εργαζόμενο που υποκρίνεται τον άρρωστο
- Γιατί η Ρωσία αποποινικοποιεί την ενδοοικογενειακή βία
- Δραγασάκης: Συντρέχουν όλες οι προϋποθέσεις για την ολοκλήρωση του προγράμματος αλλά χωρίς νέα μέτρα
- Κυβέρνηση: Να δημοσιοποιήσει τα «πόθεν-έσχες» ο κ. Μητσοτάκης
- Πρωτοφανής κρίση μεταξύ της Βουλής των Λόρδων και των Κοινοτήτων εξαιτίας της επίσκεψης Τραμπ στη Βρετανία
- Ραντεβού στην Αθήνα έδωσαν οι αγρότες. Πότε να τους περιμένουμε
- Απομακρύνονται οι ποινές ισόβιας κάθειρξης για τους υπεύθυνους των εταιρειών ENERGA και HELLAS POWER
- Τελευταία Νέα Κατηγορίας Ειδήσεις
- Μαχητικά αεροσκάφη «ανάγκασαν» σε προσγείωση αεροσκάφος πακιστανικών αερογραμμών
- Μπαξεβανάκης: Κανένα παιδί δεν θα μείνει εκτός των σχολικών μονάδων ειδικής αγωγής
- Ψηφιακό Μουσείο Μακρονήσου: Η ιστορία του στρατοπέδου 'αναμόρφωσης' και βασανισμού
- Επισκέψεις του Ν. Παππά σε εταιρείες τεχνολογίας ενόψει της λειτουργίας του ΕΚΔΕ
- «Ξαναχτύπησε» ο εκλεκτός του Τραμπ για πρέσβης στην ΕΕ: Στο χείλος του γκρεμού η Ελλάδα, θα φύγει μόνη της από το ευρώ
- ΝΔ: Τσίπρας κερνάει και Καλογρίτσας πίνει …
- Το δικό του «αντίο» στον Λουκιανό, με στίχους από το τραγούδι του «Μικρός Ήρωας», είπε ο ΣΥΡΙΖΑ,
- Μετατίθενται τον Ιούνιο οι επαναληπτικές προαγωγικές και απολυτήριες εξετάσεις των ΓΕΛ
- ΗΠΑ: Υπουργός Παιδείας η Ντεβός με τη «βούλα» του αντιπροέδρου Πενς
- Τον Ιούνιο και όχι τον Σεπτέμβριο οι επαναληπτικές προαγωγικές-απολυτήριες εξετάσεις