Σκέψεις για το μέλλον της στρατιωτικής υποστήριξης της Ουκρανίας από την ΕΕ
Ο πόλεμος της Ρωσίας με την Ουκρανία ανέδειξε την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) σε διεθνή πάροχο ασφαλείας στην πράξη. Σύμφωνα με τη «Στρατηγική Πυξίδα», κείμενο με το όραμα της ευρωπαϊκής Άμυνας έως το 2030, που οι Ηγέτες των 27 συμφώνησαν στις Βερσαλλίες το Μάρτιο του 2022 (αμέσως μετά την έναρξη του πολέμου), «η Ευρώπη βρίσκεται σε κίνδυνο» και προς τούτο απαιτούταν δράση.
Τέσσερις μέρες μετά την κήρυξη του πολέμου, στις 28 Φεβρουαρίου 2022, η ΕΕ θέσπισε δύο μέτρα συνδρομής της Ουκρανίας, μέσω του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού
Επιπλέον, το Νοέμβριο του 2022, το Συμβούλιο της ΕΕ ίδρυσε και ενεργοποίησε τη στρατιωτική αποστολή EU Military Assistance Mission in support of Ukraine (EUMAM Ukraine)1, για την εκπαίδευση στελεχών των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων από τους 27, σε διάφορα σημεία στο έδαφος της Ένωσης. Η αξία αυτής της εκπαίδευσης επίσης καλύπτεται εν πολλοίς από το Μηχανισμό.
Το Μάρτιο του 2023, το Συμβούλιο της ΕΕ υιοθέτησε μια προσέγγιση «3 κατευθύνσεων» για τη στρατιωτική υποστήριξη της Ουκρανίας μέσω του Μηχανισμού, με την παράδοση επιπλέον αμυντικού εξοπλισμού μέσω κοινών συμβάσεων των κρατών-μελών, προς ενδυνάμωση και της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας2.
Ο Μηχανισμός, που αποτελεί μετεξέλιξη προϋφιστάμενων εργαλείων της ΚΠΑΑ, προοριζόταν να καλύπτει τις συμφωνημένες ως κοινές δαπάνες των στρατιωτικών αποστολών της Ένωσης και μέτρα συνδρομής προς τρίτες χώρες. Το ποσό αναφοράς του Μηχανισμού δεν ήταν εξαρχής 12 δις. Το Μάρτιο του 2021, που ιδρύθηκε ο Μηχανισμός, ανερχόταν στα 5,7 δις. Το Μάρτιο 2023 αυξήθηκε στα 8 δις και τον Ιούνιο 2023 στα 12 δις. Από αυτά, πλέον, τα 5 δις έχουν προοριστεί για την Ουκρανία. Παρά ταύτα, με την απόφαση να βοηθηθεί σταθερά η Ουκρανία μέσω του Μηχανισμού, τέθηκε ζήτημα βιωσιμότητάς του μεσομακροπρόθεσμα, καθώς και ανισορροπίας στην κατανομή των πόρων του.
Αυτό αντιμετωπίστηκε από το Συμβούλιο της ΕΕ με την απόφαση του Ιουνίου 2023 να προσδιοριστούν τα υποσύνολα του προϋπολογισμού του που θα προοριστούν για τη στρατιωτική υποστήριξη της Ουκρανίας και για τις υπόλοιπες δράσεις του [άρθρο 2 §3 της Απόφασης του Συμβουλίου της ΕΕ (ΚΠΑΑ) 2021/509]3.
Στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 14/15 Δεκεμβρίου 2023 [4], αναγνωρίστηκε η ανάγκη να εξακολουθήσει η στρατιωτική υποστήριξη της Ουκρανίας από την ΕΕ, τόσο μέσω του Μηχανισμού όσο και διμερώς. Επιπλέον, το Συμβούλιο της ΕΕ εκλήθη να εργαστεί, το αμέσως επόμενο διάστημα, προς μια κατεύθυνση αναμόρφωσης και ενίσχυσης του Μηχανισμού, επί τη βάσει πρότασης του Ύπατου Εκπροσώπου της Ένωσης για την Εξωτερική Πολιτική και τις Διεθνείς Σχέσεις, κ. Ζοσέπ Μπορέλ.
Είναι γνωστά τα ανοικτά μέτωπα της Ένωσης με την κυβέρνηση της Ουγγαρίας, λόγω φερόμενων ζητημάτων στο Κράτους Δικαίου, που έχουν αντίκτυπο στη συμμετοχή της Ουγγαρίας στις αποφάσεις για την περαιτέρω στρατιωτική υποστήριξη της Ουκρανίας. Η διατήρηση του κανόνα της ομοφωνίας στην άμυνα υποχρεώνει την ΕΕ να διαπραγματεύεται συνεχώς με τα κράτη-μέλη τη λήψη αποφάσεων. Είναι πολύ ενδιαφέρουσες απόψεις που εκφράστηκαν πρόσφατα από το Ευρωκοινοβούλιο [5] και το Γερμανό Καγκελάριο Όλαφ Σολτς [6] για χαλάρωση του κανόνα της ομοφωνίας, με γνώμονα την ανάγκη να επιταχυνθεί μελλοντικά η λήψη αποφάσεων της Ένωσης στον τομέα της άμυνας, η οποία τώρα μπορεί να μπλοκαριστεί από εκκρεμότητες και διαπραγματεύσεις σε άλλους τομείς, κατά τη συνήθη πρακτική.
Στην εξίσωση προστίθενται οι πρόσφατες δυσμενείς δημοσιονομικές εξελίξεις στην Ομοσπονδιακή Κυβέρνηση της Γερμανίας μετά την απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου7 να ακυρώσει την εκτός προϋπολογισμού χρηματοδότηση για τη δράση για το κλίμα, θέτοντας υπό αμφισβήτηση περί τα 770 δις. ευρώ κρατικής χρηματοδότησης, καθώς και μια σειρά εκλογικά αποτελέσματα των τελευταίων μηνών σε εθνικό (Σλοβακία, Ολλανδία) και τοπικό επίπεδο (ομόσπονδα γερμανικά κρατίδια), όπου παρατηρείται άνοδος της ακροδεξιάς και ορισμένη «κόπωση» στη συνέχιση της στρατιωτικής υποστήριξης της Ουκρανίας.
Επιπρόσθετα, ενδιαφέρον παρουσιάζει η καταφυγή του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 14/15 Δεκεμβρίου 2023 στην εποικοδομητική αποχή της Ουγγαρίας (βάσει του άρθρου 31 της Συνθήκης για την ΕΕ) [8], μία εξέλιξη που αναπαράχθηκε σκωπτικά από ορισμένα μέσα ως προτροπή του Γερμανού Καγκελάριου προς τον Ούγγρο πρωθυπουργό Βίκτορ Όρμπαν να εξέλθει της αίθουσας της συνεδρίασης «για να πάρει έναν καφέ».
Τέλος, τον Ιούνιο του 2024 επίκεινται οι ευρωεκλογές, με τις προβολές των τωρινών τάσεων να δείχνουν ενίσχυση της ευρωσκεπτικιστικής πτέρυγας, σε βάρος περισσότερο φεντεραλιστικών και προοδευτικών ομάδων (Πράσινοι, Φιλελεύθεροι, Αριστερά) [9].
Με βάση όλα τα παραπάνω, προσπαθώντας να ιχνηλατήσουμε το μέλλον της στρατιωτικής υποστήριξης της Ουκρανίας μέσω της ΕΕ και του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού για την Ειρήνη, μπορούμε να πούμε τα εξής:
Η θεσμική συζήτηση για τη χαλάρωση της ομοφωνίας στην άμυνα, δεν αναμένεται να αποδώσει αποτελέσματα πριν τις ευρωεκλογές∙ τόσο δομικές αποφάσεις σπάνια λαμβάνονται εν αναμονή εκλογικών διακυβευμάτων.
Ο κανόνας της ομοφωνίας, λοιπόν, αναμένεται να διατηρηθεί για ένα έτος ακόμα σίγουρα, επιβάλλοντας τη συμπερίληψη όλων των εθνικών ευαισθησιών στις αποφάσεις για τη στρατιωτική υποστήριξη της Ουκρανίας.
Τα κράτη-μέλη της ΕΕ έχουν ήδη αναλάβει δημοσιονομικές δεσμεύσεις για την υποστήριξη της Ουκρανίας μέσω του Μηχανισμού για την Ειρήνη. Οι παραδόσεις εξοπλισμού και η εκπαίδευση των Ουκρανών στρατιωτών συνεχίζονται, στο πλαίσιο του ως τώρα συμφωνηθέντος «πακέτου» των περίπου 5 δις ευρώ μέσω του Μηχανισμού. Αυτό εξηγείται και από την κατανομή των απορρεουσών δημοσιονομικών υποχρεώσεων στα επόμενα οικονομικά έτη, στο πλαίσιο διασφάλισης της βιωσιμότητας του Μηχανισμού, και για να αφήνεται χώρος και για τις υπόλοιπες δράσεις του (λοιπές στρατιωτικές αποστολές και μέτρα συνδρομής προς τρίτα κράτη).
Υπενθυμίζεται ότι αυτά τα 5 δις αντιστοιχούν σε πραγματικές αξίες παραδοθέντων υλικών περί τα 10 δις, εφόσον, όπως προελέχθη, ο Μηχανισμός αποζημιώνει το 50-60% της αξίας του εξοπλισμού.
Η διαπραγματευτική κουλτούρα στις Βρυξέλλες επιτρέπει την εσωτερίκευση δυσχερειών που προέρχονται από εθνικές ατζέντες (βλέπε Ουγγαρία), συνεπώς καμία διαφορά δεν μπορεί να θεωρηθεί apriori απαγορευτική για την περαιτέρω λήψη αποφάσεων.
Η ενίσχυση και αναδόμηση του Μηχανισμού, που ανέθεσε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στο Συμβούλιο, πιθανά θα συνδυαστεί με την προσδοκώμενη αναθεώρηση της ιδρυτικής Απόφασης του Μηχανισμού [(ΚΠΑΑ) 2021/509, άρθρο 75] κατά την επικείμενη βελγική προεδρία του Συμβουλίου το α’ εξάμηνο του 2024.
Πολλές φορές, η επικαιρότητα κυριαρχείται από τις δυσκολίες και τα παραπολιτικά. Αυτό, όμως, δεν μπορεί να κρύψει το γεγονός ότι η ΕΕ, μέσω του Μηχανισμού για την Ειρήνη, παρά τις δυσκολίες που προκαλεί η ομοφωνία και οι εθνικές ευαισθησίες, συνεχίζει να προσφέρει στην Ουκρανία μια άνευ προηγουμένου -ιδεολογικά και σε δημοσιονομικό αποτύπωμα- στρατιωτική βοήθεια.
Παραμένουμε συγκρατημένα αισιόδοξοι ως προς τη διατήρηση του τρέχοντος επιπέδου πολιτικής βούλησης για την Ουκρανία ανάμεσα στους 27, εφόσον ο πόλεμος -δυστυχώς- φαίνεται να μην τελειώνει άμεσα. Ο Μηχανισμός συνεχίζει να αποδεικνύει την αξία της θεσμικής του ευελιξίας και αποδοτικότητας στην πράξη. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Ζοζέπ Μπορέλ αφιέρωσε σε αυτόν σημαντικό τμήμα της πρώτης αναφοράς προόδου υλοποίησης της Στρατηγικής Πυξίδας10, χαρακτηρίζοντάς τον “gamechanger”.
1EU Military Assistance Mission in support of Ukraine | EEAS (europa.eu)
2EU joint procurement of ammunition and missiles for Ukraine: Council agrees €1 billion support under the European Peace Facility - Consilium (europa.eu)
3EUR-Lex - 32021D0509 - EN - EUR-Lex (europa.eu)
4europeancouncilconclusions-14-15-12-2023-en.pdf (europa.eu)
5Texts adopted - Proposals of the European Parliament for the amendment of the Treaties - Wednesday, 22 November 2023 (europa.eu)
6Olaf Scholz renews fight for qualified majority voting in EU foreign affairs (lemonde.fr)
7Γερμανία: Στον «αέρα» η πράσινη μετάβαση - Απόφαση σοκ του Συνταγματικού Δικαστηρίου - Οικονομικός Ταχυδρόμος - ot.gr
8EU agrees Ukraine accession talks as Orbán leaves room (euobserver.com)
9EU Election Projection 2024 - Europe Elects
102023 Annual Progress Report on the Implementation of the Strategic Compass for Security and Defence | EEAS (europa.eu)
- Δημοφιλέστερες Ειδήσεις Κατηγορίας Ειδήσεις
- Η μυστική σύναξη με Τσίπρα, η γυναίκα – σωματοφύλακας που τράβηξε τα βλέμματα και το χρυσοφόρο ακίνητο του Κολωνακίου
- X-65: Πειραματικό αεροσκάφος που θα πετά διαφορετικά από κάθε άλλο αεροπλάνο στην ιστορία
- Η ΑΕΚ πάει τον Κούγια στον εισαγγελέα
- Μεσολόγγι: Τα 4 ερωτήματα για την εξαφάνιση του Μπάμπη μετά τα στοιχεία που έδωσε ο 51χρονος κρεοπώλης
- Αυτός είναι πρώτος υποψήφιος προς αποχώρηση στο φετινό Survivor
- Κρήτη: 25χρονος έδειρε τον 27χρονο σύντροφό του και εξαφανίστηκε – Αναζητείται από τις αρχές
- Χρυσές Σφαίρες 2024: Στον Λάνθιμο το βραβείο καλύτερης κωμωδίας – Στην Έμμα Στόουν το βραβείο Α γυναικείου ρόλου
- Το χρώμα της χρονιάς για το 2024
- Η προίκα, αν δεν την εκμεταλλευτείς σωστά, χάνεται σύντομα
- Τι είναι αυτό που φοβάται το Ισραήλ
- Δημοφιλέστερες Ειδήσεις Huffington Post Greece
- X-65: Πειραματικό αεροσκάφος που θα πετά διαφορετικά από κάθε άλλο αεροπλάνο στην ιστορία
- Το πανεύκολο και αποτελεσματικό κόλπο για να μην έχουμε διαρροή θερμότητας από τα παράθυρα
- Σκέψεις για το μέλλον της στρατιωτικής υποστήριξης της Ουκρανίας από την ΕΕ
- Η σημασία του να κρατάμε ημερολόγιο
- Διατεθειμένη να εγκρίνει την πώληση Eurofighter στη Σαουδική Αραβία η Γερμανία
- Στους 161 οι νεκροί από τον σεισμό της Πρωτοχρονιάς στην Ιαπωνία
- Το δικαίωμα ισότιμης πολιτικής συμμετοχής για τα άτομα με αναπηρία
- Κορονοϊός: Ολα τα μέτρα του ΕΟΔΥ για το άνοιγμα των σχολείων
- Η βραβευμένη «Βάρδια» του Γρηγόρη Ρέντη έρχεται στον Δαναό
- Χρυσές Σφαίρες: Το «Poor Things» Καλύτερη Κωμωδία, 5 βραβεία στο «Οπενχάιμερ»
- Τελευταία Νέα Huffington Post Greece
- Σκέψεις για το μέλλον της στρατιωτικής υποστήριξης της Ουκρανίας από την ΕΕ
- Το δικαίωμα ισότιμης πολιτικής συμμετοχής για τα άτομα με αναπηρία
- Κορονοϊός: Ολα τα μέτρα του ΕΟΔΥ για το άνοιγμα των σχολείων
- Καιρός: Καταιγίδες και πτώση θερμοκρασίας τη Δευτέρα
- Χρυσές Σφαίρες: Το «Poor Things» Καλύτερη Κωμωδία, 5 βραβεία στο «Οπενχάιμερ»
- Διατεθειμένη να εγκρίνει την πώληση Eurofighter στη Σαουδική Αραβία η Γερμανία
- Στους 161 οι νεκροί από τον σεισμό της Πρωτοχρονιάς στην Ιαπωνία
- Το πανεύκολο και αποτελεσματικό κόλπο για να μην έχουμε διαρροή θερμότητας από τα παράθυρα
- Η σημασία του να κρατάμε ημερολόγιο
- Τελευταία Νέα Κατηγορίας Ειδήσεις
- Πρεμιέρα κάνουν οι χειμερινές εκπτώσεις – Δείτε φωτογραφίες του News
- Αυτός είναι πρώτος υποψήφιος προς αποχώρηση στο φετινό Survivor
- Κίνηση στους δρόμους: Ουρές χιλιομέτρων στον Κηφισό – Προβλήματα και στην Κηφισίας
- Κολομβία και Ισημερινός ανακοίνωσαν την εξάρθρωση συμμορίας που διακινούσε 5 τόνους κοκαΐνης κάθε μήνα
- Έξαλλοι πανηγυρισμοί του Mark Ruffalo για τη Χρυσή Σφαίρα του Poor Things
- Ριριφί σε αποθήκη στους Αμπελόκηπους όπου συλλέκτης κειμηλίων είχε μέρος της συλλογής του
- Γαία Μερκούρη Instagram: Κανένας δεν είναι 100% ετεροφυλόφιλος
- ΗΠΑ: Συμφωνία στο Κογκρέσο για ομοσπονδιακό προϋπολογισμό 1,6 τρισ. δολαρίων
- Πυρκαγιά σε σπίτι στον Μυλοπόταμο
- 1 στους 3 θα κολλήσει κορωνοϊό τον εφετινό χειμώνα, προειδοποιούν οι ειδικοί